تفرشی دوزی؛ هنر سنتی شهرستان تفرش

به گزارش خبرگزاری بسیج استان مرکزی، در ادامه معرفی صنایع دستی استان مرکزی، به تفرشی دوزی هنر سنتی شهرستان تفرش می‌رسیم. تفرشی دوزی، یکی از دوخت های سنتی و هنری شهرستان تفرش که قدمت دقیق آن مشخص نیست، اما به حدود 300 سال قبل باز می‌گردد.

ابزار مورد نیاز برای تفرشی دوزی شامل نخ‌های رنگی، سوزن، کاغذ طرح و پارچه زمینه است. این ابزار به هنرمند این امکان را می‌دهد که طرح‌های زیبا و منحصر به فردی را بر روی پارچه ایجاد کند.

 اصلی تفرشی‌دوزی ایجاد نقش با دوخت هایی بر روی پارچه است. برای ایجاد نقوش مختلف تفرشی‌دوزی، ابتدا دوخت هایی افقی در تعداد ردیف‌های مناسبِ هر طرح بر روی پارچه سوزن زده می‌شود. سپس دوخت های افقی با دوخت های عمودی به یکدیگر وصل می‌شوند و نقش‌های مختلف شکل می‌گیرد. یکی دیگر از ویژگی‌های مهم تفرشی‌دوزی، ایجاد ضربدرهای رنگارنگ در داخل کنگره‌های ایجاد شده است که به آن «گره چینی» گفته می‌شود. گره‌چینی شاخصه اصلی تفرشی‌دوزی است که آن را از دوخت‌های مشابه متمایز می‌کند.

از ویژگی‌های مهم تفرشی‌دوزی، افقی بودن دوخت در پشت کار است. آنچه از نقوش تفرشی‌دوزی “روی پارچه” دیده می‌شود، دوخت های افقی، عمودی و مورب (ضربدر) است، ولی در “پشت پارچه”، تنها دوختی که دیده می‌شود، خطوط “افقی” هستند که موازی یکدیگرند. بهترین دوخت و طرح، به صورت فارسی بُر در گوشه اجرا می‌شود.

شهر تفرش از توابع استان مرکزی به عنوان شهر ملّی تفرشی‌دوزی ثبت شد. هم اکنون به عنوان نوآوری، هنر تفرشی‌دوزی علاوه بر پارچه، بر روی چوب و چرم نیز اجرا می‌شود.