طلای سرخ به دشت مغان رسید

با رشد دوبرابری سطح زیر کشت و تولید ۵۲۰ کیلوگرم زعفران ، طلای سرخ حالا پای خود را به دشت‌های مغان بازکرده است؛ تحولی که هم بحران آب را مهار می‌کند و هم درآمد کشاورزان را چندبرابر کرده است.

به گزارش خبرگزاری بسیج آمارها گواهی می‌دهند؛ تنها در یک سال، سطح زیر کشت زعفران در استان اردبیل دوبرابر شده و به ۱۱۰ هکتار رسیده است. انتظار می‌رود امسال دست‌کم ۵۲۰ کیلوگرم زعفران از مزارع این استان برداشت شود. این ارقام که توسط علی حسین احدی عالی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ارائه شده، تنها بخشی از یک تحول بزرگ‌تر است؛ تغییر الگوی کشت به سمت گیاهان کم‌آب‌تر و پُرسود، برای نجات از خشکسالی و رونق اقتصاد روستایی.اما پشت این آمارهای امیدبخش، داستان واقعی‌تری نهفته است؛ داستان کشاورزانی که جسارت به خرج دادند و آینده خود را از نو کاشتند.

کشاورزی که تابوی خشکی را شکست

یکی از این کشاورزان، حسن مختار زاده است. او در پارس‌آباد مغان، پس از سال‌ها کشت محصولات پرمصرف و کم‌درآمد، چهار سال پیش تصمیم گرفت زمینش را به زیر کشت «طلای سرخ» ببرد. دلیلش را ساده و محکم می‌گوید: «نیاز آبی زعفران بسیار کم است و عمدتاً از باران و برف پاییز و زمستان سیراب می شه. تابستون که اوج مصرف آبِ سایر محصولاته، زعفران در خوابه و یک قطره هم آب نمی‌خواد.» پیش‌گامی که راه را هموار کرداما پیش از او، کشاورز دیگری در همین منطقه جرقه این تغییر را زده بود. بابک کریمی، جوان اهل پارس‌آباد، حدود هشت سال پیش با وجود تمام تردیدها و گفته‌های دیگران درباره نامناسب‌بودن آب‌وهوا، اولین آزمایش کشت زعفران را در قطعه زمین کوچک خانوادگی آغاز کرد. سال اول، سخت گذشت و نتیجه چندان چشمگیر نبود. اما او با پشتکار، دانش خود را از طریق پژوهش و مشورت با کارشناسان بالا برد و روش کاشت و مراقبت را بومی‌سازی کرد. سال سوم، مزرعه‌اش با شکوفه‌های بنفش و کلاله‌های سرخش، همسایگان و حتی مسئولان را شگفت‌زده کرد. امروز مزرعه بابک کریمی به یکی از مزارع الگویی منطقه تبدیل شده و خودش مشاوری برای ده‌ها کشاورز تازه‌کار زعفران است. وی می‌گوید: «ما ثابت کردیم می‌شود در دل خشکسالی، طلای سرخ برداشت کرد. فقط باید آموخت و جسارت داشت.»

اقتصاد مقاومتی در عمل

سودآوری، انگیزه قدرتمند دیگر این تغییر بود. مختار زاده با رضایت می‌گوید: «درآمد حاصل از یک هکتار زعفران قابل‌مقایسه با گذشته نیست.» بر اساس برآوردهای کارشناسی، ارزش‌افزوده و درآمد خالص زعفران می‌تواند ده‌ها برابر محصولات سنتی مانند گندم و جو باشد، درحالی‌که مصرف آب آن تا یک‌دهم کاهش می‌یابد. این یعنی پایداری منابع و رونق اقتصادی، دو بالی که کشاورزی امروز برای پرواز به آنها نیاز دارد.از چالش تا فرصت اشتغالاما این راه، بدون چالش نبود. یکی از بزرگ‌ترین موانع، فرایند زمان‌بر و پرزحمت پاک‌کردن (جداکردن کلاله از گل) زعفران بود. در همین نقطه، ابتکار جمعی به کمک آمد. کشاورزان پیشرو با همکاری یکدیگر و حمایت نهادهای مرتبط، اقدام به راه‌اندازی کارگاه‌های مدرن فراوری کردند.این کارگاه‌ها نه‌تنها کیفیت و سرعت عمل را به‌شدت افزایش دادند، بلکه خود به کانون ایجاد شغل تبدیل شدند.

تأیید کارشناسی؛ راه نجات در خشکسالی

علی حسین احدی عالی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل، با تأکید بر مزایای این کشت می‌گوید: «زعفران یک انتخاب راهبُردی است. فقط سال اول به سرمایه و کار نسبتاً بیشتری نیاز دارد و پس از آن تا هفت سال پیازها در زمین باقی می‌مانند و هرسال محصول می‌دهند. تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کم‌آب‌تری مانند زعفران و گیاهان دارویی، از اولویت‌های اصلی ماست که خوشبختانه با استقبال خوب کشاورزان مواجه شده و تاکنون زمینه اشتغال مستقیم برای بیش از ۴۰۰ نفر فراهم کرده است.» غفور آقایی، معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی استان، نیز با نگاهی اقتصادی به این موفقیت می‌نگرد: «وقتی از زعفران حرف می‌زنیم، از یک کالای لوکس و سودآور باارزش افزوده بسیار بالا حرف می‌زنیم. درآمد حاصل از یک هکتار زعفران می‌تواند ده‌ها برابر یک هکتار گندم یا جو باشد، درحالی‌که نیاز آبی آن شاید به یک‌دهم هم نرسد. این یعنی پایداری منابع و رونق اقتصادی هم‌زمان با هم. این دقیقاً مدلی است که کشاورزی ما برای بقا به آن نیاز دارد.»

طلای سرخ، رنگ امید و رونقامروز مزارع زعفران در دشت‌های اردبیل، بیش از یک محصول کشاورزی برداشت می‌کنند؛ آنها امید و رونق پایدار را درو می‌کنند. داستان موفقیت کشاورزانی مانند بابک کریمی به‌عنوان پیش‌گام و حسن مختار زاده به‌عنوان پیرو موفق، نشان می‌دهد که پاسخ به خشکسالی، ترک زمین نیست، بلکه هوشمندانه‌تر و با دانش روز کشت‌کردن است. همراهی نهادهای متولی و ارائه آمارهای واقعی، مسیر را برای دیگر کشاورزان روشن می‌سازد. زعفران با آن رنگ و عطر و خواص بی‌نظیرش که در صنایع غذایی، دارویی و بهداشتی کاربرد گسترده‌ای دارد، حالا به نمادی از کشاورزی پایدار، مقاوم و سودآور در این خطه تبدیل شده است. این طلای سرخ، واقعاً می‌درخشد و آینده‌ای سبزتر را برای کشاورزی اردبیل نوید می‌دهد.