دختر و پسر چگونه می توانند ارث مساوی ببرند؟

قوانین مربوط به ارث یکی از مهم‌ترین مباحث حقوقی در هر جامعه‌ای به شمار می‌رود. در ایران، قواعد ارث در قانون مدنی به دقت و وضوح تعیین شده‌اند و این موضوع برای بسیاری از خانواده‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. از آنجا که ارث بردن از متوفیان به عنوان یکی از اسباب مالکیت شناخته می‌شود، درک صحیح و همه‌جانبه از آن می‌تواند به جلوگیری از اختلافات خانوادگی و پیچیدگی‌های حقوقی کمک کند.

در این مقاله، به بررسی سهم الارث دختر و پسر در سال 1404 و شرایط مربوط به آن خواهیم پرداخت. همچنین، به تفصیل به طبقات و درجات ارث، قوانین مرتبط و نکات کلیدی در این زمینه خواهیم پرداخت تا خوانندگان بتوانند به راحتی با این مقوله آشنا شوند.

 
سهم الارث دختر و پسر در قانون مدنی
یکی از مهم‌ترین اسباب مالکیت در قانون مدنی، ارث بردن می‌باشد. قواعد مربوط به ارث بردن از متوفیان، در قانون مدنی، به‌صورت دقیق و کامل مشخص شده است. به این معنا که طبقات و درجات ارث، اینکه چه اشخاصی از متوفی ارث می‌برند و میزان سهم الارث هر یک از وراث مشخص شده است.

به عنوان نمونه، در قانون مدنی، طبقات و درجات ارث در سه طبقه بیان شده است که طبقه اول ارث شامل پدر و مادر متوفی، فرزندان متوفی و نیز نوه‌های متوفی می‌باشند. به همین دلیل، یکی از مهم‌ترین وراثی که می‌توان برای متوفی متصور بود، فرزندان یا اولاد وی هستند که به همراه پدر و مادر متوفی می‌توانند ارث ببرند.
 
سهم الارث دختر و پسر در سال 1404
فرزندان متوفی ممکن است دختر و یا پسر باشند؛ علاوه بر آن، ممکن است متوفی هم پسر و هم دختر داشته باشد. بر اساس قانون، سهم الارث پسر و دختر چقدر تعیین شده است؟ همچنین این سوال نیز مطرح است که سهم الارث دختر و پسر در سال 1404 چقدر است؟
قبل از اینکه سهم الارث دختر و پسر در سال ۱۴۰۴ را توضیح دهیم، باید به این نکته نیز اشاره کرد که زوج و زوجه متوفی، قبل از اینکه ارث میان فرزندان دختر و پسر تقسیم شود، سهم الارث خود را برمی‌دارند.
 
فرمول تقسیم ارث بین دختر و پسر
برای تقسیم ارث میان فرزندان متوفی، باید بر اساس ماده 907 قانون مدنی عمل نمود. در این ماده پیش‌بینی شده است که اگر فرزند متوفی یک نفر باشد، چه پسر و چه دختر، تمامی ترکه متوفی به وی خواهد رسید. با این وجود، ممکن است که فرزندان متوفی متعدد باشند و در این صورت، به شرح زیر عمل می‌شود:
اگر همه فرزندان متوفی دختر باشند، ترکه متوفی بین آن‌ها به‌صورت مساوی تقسیم می‌شود.
اگر فرزندان متوفی همگی پسر باشند، نیز تمامی ترکه یا میراث متوفی میان آن‌ها به‌صورت مساوی تقسیم می‌شود.
اما در صورتی که وراث متوفی هم دختر و هم پسر باشند، بر اساس قانون، پسران دو برابر دختران ارث می‌برند. به عبارت دیگر، سهم الارث پسران دو برابر دختران است.

لذا برای تقسیم سهم الارث دختر و پسر در سال 1404، ابتدا برای هر فرزند پسر دو سهم در نظر گرفته و برای هر فرزند دختر نیز یک سهم در نظر گرفته می‌شود. سپس مجموع ترکه متوفی را بر تعداد این سهام تقسیم می‌نمایند. پس از اینکه مبلغ هر سهم مشخص شد، از آن جهت که سهم الارث پسر دو برابر دختر است، سهم الارث دختران معادل یک سهم و سهم الارث پسر معادل دو سهم خواهد بود.
 
جایگاه پسر در طبقات ارث
بر اساس قانون مدنی، طبقات و درجات ارث به‌صورت دقیق و کامل ذکر گردیده است. البته طبقات و درجات مختلف ارث در قانون مدنی، بر اساس موازین شرعی و دین مبین اسلام است که قواعدی عادلانه و روشن در جهت تعیین ورثه و میزان سهم الارث آن‌ها مشخص نموده است.

ورثه متوفی بر اساس قانون مدنی به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: خویشاوندان نسبی و خویشاوندان سببی. خویشاوندان نسبی به خویشاوندانی گفته می‌شود که بر اساس رابطه خونی با متوفی پیوند دارند؛ از قبیل پدر و مادر، خواهر و برادر و... و خویشاوندان سببی به خویشاوندانی اطلاق می‌شود که بر اساس رابطه زوجیت با متوفی پیوند دارند؛ از قبیل زوج و زوجه.
 
حالت‌های مختلف سهم الارث پسران
حالت اول:
انحصار ورثه متوفی به یک یا چند پسر. در این حالت، اگر متوفی صرفاً یک یا چند پسر داشته باشد، تمامی ترکه به وی خواهد رسید. اگر متوفی چند فرزند پسر داشته باشد، تمامی ترکه به‌صورت مساوی میان آن‌ها تقسیم می‌شود.
 
حالت دوم:
وراث متوفی شامل فرزند پسر به همراه پدر و مادر متوفی باشند. در این حالت، هر کدام از پدر و همچنین مادر متوفی، به میزان یک ششم از کل ترکه ارث می‌برند و باقی‌مانده به فرزند پسر خواهد رسید.
 
حالت سوم:
وراث متوفی شامل فرزندان پسر به همراه پدر و مادر متوفی باشند. در این حالت، سهم ارث پدر از فرزند یک‌ششم و سهم ارث مادر نیز یک‌ششم خواهد بود و باقی‌مانده به فرزندان پسر تعلق می‌گیرد.

دختر و پسر چگونه می توانند ارث مساوی ببرند؟
 
سهم الارث دختران
طبق قوانین اسلامی، سهم‌الارث فرزند دختر نصف پسر است. این قاعده به‌طور صریح و روشن در قرآن کریم ذکر شده است. در آیه‌ی یازدهم سوره‌ی نساء قرآن آمده است: «به پسر دو برابر دختر بدهید.» این حکم در قانون کشور نیز تأیید شده است.
 
جایگاه دختر در طبقات ارث
طبق ماده 861 قانون مدنی: "موجب ارث دو امر است، نسب و سبب." به‌طور کلی افراد در صورتی از هم ارث می‌برند که با هم رابطه خویشاوندی، اعم از نسبی و سببی داشته باشند. بنابراین، جایگاه دختر در طبقات ارث، طبقه اول است که این طبقه بر طبقات بعدی مقدم است.
 
حالت‌های مختلف ارث بردن دختران
حالت اول:
انحصار وراث به دختر یا دختران متوفی. اگر پدر و مادر متوفی در قید حیات نیستند و تنها وارث او دختر یا دخترانش هستند، تمام ترکه به آنها خواهد رسید.
 
حالت دوم:
وراث پدر و مادر و دختر متوفی باشند. در این حالت، سهم هر یک از پدر و مادر یک ششم و سهم دختر نصف ترکه خواهد بود.
 
حالت سوم:
وراث پدر و مادر و چند دختر باشند. در این حالت، سهم مادر و پدر هر کدام یک ششم و سهم تمام دخترها دو ثلث ترکه خواهد بود که به‌طور مساوی تقسیم می‌شود.
 
قانون جدید تقسیم ارث بین فرزندان دختر و پسر ۱۴۰۴
در حال حاضر، هیچ قانونی در خصوص برابر شدن سهم الارث دختران و پسران به تصویب نرسیده است و حکم نابرابر بودن سهم الارث فرزندان پسر و دختر، مستند به شرع مقدس اسلام و مستنبط از آیات قرآن کریم می‌باشد.
 
سخن پایانی
در نهایت، درک صحیح و آگاهی از قوانین ارث می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند تا از ایجاد اختلافات و مشکلات حقوقی جلوگیری نمایند. با وجود قوانین موجود، والدین می‌توانند با وصیت یا انتقال اموال به فرزندان خود، به نفع آن‌ها اقدام کنند و به این ترتیب، سهم بیشتری برای فرزندان دختر خود فراهم آورند. آشنایی با قواعد و قوانین ارث نه تنها به حفظ حقوق وراث کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به روابط خانوادگی سالم‌تری منجر شود. 

راسخون