سیمایی: دانشگاه‌ها حوادث اخیر را تبیین و تحلیل کنند

به گزارش سرویس اساتید کشور، حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در جشنواره علمی شهید مصطفی چمران با تأکید بر تفاوت میان تحلیل و تدبیر گفت: تحلیل می‌تواند صرفاً یک کار مطالعاتی و کتابخانه‌ای باشد، اما تدبیر مفهوم دیگری دارد. تدبیر یعنی خروجی این مطالعات به توصیه‌های سیاستی مشخص تبدیل شود و روی میز دولت قرار بگیرد.

وی با اشاره به حوادث اخیر کشور اظهار کرد: به‌هرحال اتفاق تلخی برای کشور عزیز ما رخ داد. این رویداد با اعتراضات سالم مدنی آغاز شد و دولت نیز پاسخگو بود. به نظر می‌رسد شاید سابقه نداشت که رئیس‌جمهور معترضان را به جلسه دولت دعوت کند و در حضور همه اعضای کابینه بگوید صحبت‌های آنان را بشنوید و برای حل مشکلاتشان اقدام کنید. تا این مرحله مسئله‌ای وجود نداشت، چرا که اعتراض در قانون اساسی به رسمیت شناخته شده و اصل ۲۷ قانون اساسی آن را یک حق مسلم شهروندی می‌داند.

سیمایی ادامه داد: اما از مقطعی به بعد، دشمنی که از قبل آماده بود و همه نیز از برنامه‌هایش اطلاع داشتند، به این اعتراضات مدنی پیوند خورد. حتی مراجع امنیتی در برخی مقاطع زمانی هشدار می‌دادند که ممکن است چنین اتفاقی رخ دهد. اگر در دوره‌های پیشین مداخلات غیرعلنی بود و حتی انکار می‌شد، این بار به‌صورت علنی اعتراف کردند؛ از طریق توییت، دعوت، تطمیع، تحریک و تشویق. موضوع فقط اقرار نبود، بلکه تحریک فعالانه صورت گرفت، تا جایی که در برخی نشست‌های بین‌المللی گفته می‌شد چرا وارد عمل نمی‌شوید و تلاش می‌کردند زمینه مداخله را فراهم کنند.

وی افزود: اعتراضات مدنی همواره در کشور وجود داشته و تهدید خارجی نیز همیشگی بوده است، اما این بار این دو هم‌زمان به هم گره خوردند؛ اعتراض داخلی با تهدید، تحریک و مداخله خارجی همراه شد و وضعیتی پیچیده برای کشور ایجاد کرد. به لطف الهی و با حضور مردم در صحنه، این فتنه نیز پشت سر گذاشته شد، اما یک کشور هوشمند باید تهدیدها را به فرصت تبدیل کند. اگر ما این کار را نکنیم، دشمن برای خود فرصت خواهد ساخت. از نگاه دشمن این پرونده بسته نشده و همچنان به دنبال فرصت‌های جدید است.

وزیر علوم تصریح کرد: پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان این تهدید را به فرصت تبدیل کرد و برای آینده کشور دستاورد آفرید. بر همین اساس، دو نکته را مطرح می‌کنم؛ نخست اینکه حکمرانی ما باید حکمرانی فروتنانه باشد. منظور از حکمرانی فقط دولت نیست؛ مسئولیت من در دانشگاه، مسئولیت شما، حتی نقش استاد و معلم، همگی در دایره حکمرانی فروتنانه قرار می‌گیرند. هرچه سطح اختیار و مسئولیت بالاتر می‌رود، این وظیفه سنگین‌تر می‌شود.

سیمایی گفت: حکمرانی فروتنانه یعنی شیوه اداره امور باید شنوا باشد، اشتباهات را بپذیرد و سریع برای اصلاح اقدام کند. یکی از ویژگی‌هایی که قرآن برای پیامبر اکرم (ص) بیان می‌کند این است که پیامبر «گوش» است؛ یعنی به‌طور واقعی می‌شنود و شنیدن او خیرآفرین است، نه اینکه سخن از یک گوش وارد و از گوش دیگر خارج شود. ما نیز باید شنوا باشیم، به‌ویژه شنوای علم.

وی با بیان اینکه بارها گفته‌ام گوش ما بدهکار علم نیست، افزود: با وجود آنکه کشور از نظر نیروی انسانی متخصص و مدیران عالم وضعیت مناسبی دارد، اما بر اساس تجربه و مطالعات علمی، حکمرانی ما علمی نیست و تصمیم‌ها اغلب خلق‌الساعه گرفته می‌شوند. بارها به ما هشدار داده شده که سرمایه اجتماعی کاهش یافته و باید برای تقویت آن اقدام کنیم.

وزیر علوم با اشاره به سرمایه اجتماعی در ابتدای انقلاب اسلامی گفت: جمهوری اسلامی در شرایطی آغاز شد که چنین سطحی از سرمایه اجتماعی در تاریخ ایران بی‌سابقه بود. بیش از ۹۸ درصد مردم در رفراندوم شرکت کردند و شخصیت‌هایی چون امام خمینی (ره)، مقام معظم رهبری، شهید بهشتی، شهید مطهری و هزاران شهید، سرمایه عظیمی برای کشور ایجاد کردند که نمود آن در دفاع مقدس آشکار شد.

سیمایی ادامه داد: امروز بر اساس پیمایش‌ها و منابع معتبر، میزان رضایت مردم از عملکرد برخی دستگاه‌ها پایین آمده و اعتماد عمومی کاهش یافته است. باید بررسی کرد چه رخ داده که با وجود تلاش‌ها، اعتماد آسیب دیده است. در عین حال، علوم انسانی، علوم مهندسی و دستاوردهای علمی کشور نسبت به پیش از انقلاب جهش قابل‌توجهی داشته‌اند و پژوهش‌ها راه‌حل‌های مشخصی برای مسائل کشور ارائه می‌دهند؛ کافی است شنوا باشیم و حکمرانی را به سمت حکمرانی علمی سوق دهیم.

وی تأکید کرد: باید چالش‌ها، کمبودها، قصورها و تقصیرهای خودمان را انکار نکنیم، از تعریف خوشمان نیاید، از انتقاد نرنجیم، منصف و اخلاقی باشیم، مسائل را سیاسی نکنیم و عمل را معیار قضاوت قرار دهیم نه اشخاص را.

وزیر علوم در پایان گفت: امیدوارم جشنواره‌ای که به نام شهید بزرگوار، شهید چمران، نام‌گذاری شده و از میان حدود ۱۶ هزار پژوهش، تنها ۱۶ اثر به‌عنوان برگزیده انتخاب شده‌اند، هر سال پربارتر شود، پژوهش‌ها علمی و مسئله‌محور باشند و مدیران به نتایج پژوهشی اعتماد کنند. برای همه شرکت‌کنندگان این فرایند چندماهه آرزوی موفقیت دارم و از دست‌اندرکاران برگزاری تقدیر می‌کنم.