تولید نهال‌های «لیبل آبی»؛از سیاست‌گذاری تا اجرا در مسیر کشاورزی پایدار

به گزارش بسیج_سمنان، شکل‌گیری یک جریان تخصصی در حوزه تولید نهال‌های گواهی‌شده، نتیجه سلسله مباحث کارشناسی در کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی سمنان است؛ جایی که فعالان بخش خصوصی، کارشناسان باغبانی و نمایندگان بخش کشاورزی با بررسی چالش‌های ساختاری این حوزه، بر یک نقطه کلیدی تأکید کردند: بسیاری از مشکلات بهره‌وری پایین، آسیب‌پذیری در برابر تنش‌های اقلیمی و افت کیفیت محصولات صادراتی، از «نهال» به‌عنوان نقطه آغاز زنجیره تولید نشأت می‌گیرد.

تدوین نقشه راه برای نهال‌های گواهی‌شده

در جریان این جلسات تخصصی، توسعه تولید نهال‌های اصیل و عاری از آلودگی، صیانت از ذخایر ژنتیکی و حرکت به سمت کشاورزی دانش‌بنیان به‌عنوان یک ضرورت راهبردی مطرح شد. کارشناسان معتقد بودند بدون دسترسی به نهال‌های سالم و دارای تأییدیه‌های رسمی، دستیابی به تولید پایدار، کاهش مصرف آب و افزایش مقاومت در برابر تنش‌های محیطی با چالش جدی مواجه خواهد بود.

خروجی این مباحث، تدوین یک نقشه راه اجرایی بود؛ مسیری که از سطح تحلیل فراتر رفت و با ورود بخش خصوصی به مرحله عمل رسید.

لعل کویر؛ تنها دارنده مجوز لیبل آبی در شرق کشور

در ادامه این فرآیند، کشت صنعت و دامپروری لعل کویر با سرمایه‌گذاری هدفمند، ایجاد زیرساخت‌های فنی و اخذ مجوزهای قانونی، پروژه تولید نهال‌های «لیبل آبی» را به‌صورت رسمی آغاز کرد و به تنها دارنده مجوز تولید این نوع نهال در شرق کشور تبدیل شد.

بر اساس اعلام این مجموعه، لیبل آبی در نظام تولید نهال گواهی‌شده صرفاً یک نشان تجاری نیست، بلکه بیانگر طی‌شدن فرآیندهای دقیق نظارتی، آزمایش‌های ژنتیکی، میکروبی و شیمیایی و تأیید سلامت کامل نهال است. تمامی مراحل تولید زیر نظر گیاه‌پزشکان معتمد و مطابق ضوابط رسمی انجام می‌شود و تنها نهال‌هایی که همه شاخص‌های استاندارد را احراز کنند، موفق به دریافت این لیبل می‌شوند.

ایجاد تنها بانک ژنتیکی زردآلو در کشور

از دیگر اقدامات شاخص این پروژه، راه‌اندازی تنها بانک ژنتیکی زردآلو در ایران است؛ اقدامی که با هدف حفظ تنوع ژنتیکی، صیانت از ارقام برتر و فراهم‌سازی امکان تکثیر ارقام سازگار با شرایط اقلیمی مختلف تعریف شده است. کارشناسان این اقدام را سرمایه‌ای راهبردی برای آینده باغداری کشور ارزیابی می‌کنند؛ به‌ویژه در شرایطی که تغییرات اقلیمی و تنش‌های محیطی امنیت تولید را تهدید می‌کند.

فرآیند تولید؛ از اسکرین‌هوس تا باغ مادری

تولید نهال‌های لیبل آبی در این مجموعه طی فرآیندی چندمرحله‌ای و کنترل‌شده انجام می‌شود. احداث اسکرین‌هوس پیشرفته با سیستم‌های آبیاری هوشمند و تهویه کنترل‌شده، بستر ایزوله‌ای برای نگهداری هسته‌های ژنتیکی فراهم کرده است. این هسته‌ها پس از انجام آزمایش‌های تخصصی، به پیوندک‌های گواهی‌شده تبدیل می‌شوند.

پایه‌های رویشی نیز از طریق آزمایشگاه‌های کشت بافت تأمین شده و عملیات پیوند توسط نیروهای متخصص انجام می‌گیرد. نهال‌ها در بازه‌های زمانی مشخص مورد ارزیابی مجدد قرار می‌گیرند و پس از تأیید نهایی، لیبل آبی دریافت می‌کنند. بخشی از این نهال‌ها نیز به باغ مادری منتقل می‌شوند تا چرخه سلامت ژنتیکی در سال‌های آینده استمرار یابد.

الگویی از هم‌افزایی سیاست‌گذاری و اجرا

کارشناسان معتقدند آنچه این تجربه را متمایز می‌کند، پیوند مؤثر میان یک نهاد سیاست‌گذار بخش خصوصی و ظرفیت اجرایی یک مجموعه دانش‌بنیان است. طرح مسئله در کمیسیون تخصصی، ایجاد اجماع کارشناسی و سپس ورود سرمایه‌گذار برای اجرای علمی آن، نمونه‌ای از هم‌افزایی میان سیاست‌گذاری و اجرا در بخش کشاورزی به‌شمار می‌رود.

به باور فعالان این حوزه، تداوم چنین رویکردی می‌تواند به ایجاد زیرساخت‌های راهبردی در بخش کشاورزی، افزایش بهره‌وری، تقویت امنیت غذایی و ارتقای تاب‌آوری تولید در برابر تغییرات اقلیمی منجر شود.