قانونی که اسمش را نشنیده‌اید!

چراگاهی دشمن درست در آستانه ضربه‌زدن، ناگهان منصرف می‌شود؟ چرا برخی توطئه‌ها هرچقدر هم محکم چیده شوند، در لحظه آخر خنثی می‌گردند؟ پاسخ این پرسش‌ها در قانونی نهفته است که شاید نام آن را هرگز نشنیده باشید.

خبرگزاری بسیج - اردبیل: تصور کن در تاریکی شب کسی قصد حمله به خانه‌ات را دارد؛ اما پیش از آنکه دستش به در برسد دیواری نامرئی او را پس می‌زند چنین صحنه‌ای در عالم واقعیت شاید عجیب به نظر برسد، اما در عالم معنا و سنت‌های الهی هر روز در حال رخ‌دادن است. آری، مؤمنانی هستند که حتی نمی‌دانند چه بلاهایی از سرشان دفع شده است. قرآن در آیه ۳۸ سوره مبارکه «حج» از قانونی شگفت‌انگیز به نام «سنت دفع به احسن» پرده برمی‌دارد و می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا»؛ به‌درستی که خداوند از کسانی که ایمان آورده‌اند، دفاع و دفع شر می‌کند.واژه «یدافع» در این آیه، معنایی فراتر از دفاع ساده دارد؛ نوعی دفع فعال و پیشگیرانه است. یعنی خداوند پیش از آنکه شر به مؤمن برسد، آن را برمی‌گرداند یا از مسیر او خارج می‌کند. این دفاع، گاه با ایجاد موانع غیبی، گاه با تغییر قلب دشمن و گاه با خنثی‌سازی توطئه‌ها در مراحل اولیه صورت می‌گیرد.مهم‌ترین نکته این سنت، شرط آن است: «الَّذِينَ آمَنُوا». ایمان، تنها باور قلبی نیست؛ بلکه همان کلیدی است که مؤمن را در مدار حفاظت الهی قرار می‌دهد. ایمانِ راستین، نیروی جاذبه‌ای ایجاد می‌کند که رحمت خدا را به سمت مؤمن می‌کشاند و نقشه‌های دشمن را نقش‌برآب می‌سازد. شرهایی که توسط این سنت دفع می‌شوند، هم شامل تهدیدات جسمی مانند بیماری، جنگ و قتل است، هم تهدیدات روحی و اجتماعی مانند وسوسه‌های شیطانی، فتنه‌های فکری و توطئه‌های فرهنگی. در واقع، خداوند از هویت دینی، جسمی و روانی مؤمن در برابر هر گزندی حراست می‌کند.

نکته ظریف این سنت در تفاوت میان «دفع» و «رفع» نهفته است. بسیاری از بلایا اصلاً به مؤمن نمی‌رسد؛ یعنی پیش از وقوع دفع می‌شود (دفع). اما اگر شر رسید، مؤمن نیز ابزار رفع آن را از طریق صبر، دعا و توکل در اختیار دارد. این سنت، یعنی ایمان یک سد دفاعی در برابر شرهاست. داستان حضرت ابراهیم (ع) در آتش نمرود، جلوۀ کامل این سنت است. ایمان ابراهیم چنان بود که خداوند فرمود: «قُلْنَا یَا نَارُ کُونِی بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَی إِبْرَاهِیمَ». شر آتش دفع نشد، بلکه اثر آن خنثی شد. همچنین داستان پیامبر (ص) در غار ثور که کافران بر در غار ایستادند اما آنها را ندیدند، مصداق دیگر این دفاع الهی است. آیا هر کسی ادعای ایمان کند، مشمول این دفاع می‌شود؟ آیه ۳۸ سوره حج، در ادامه اشاره می‌کند که خداوند «کل ختار کفور» (هر خیانتکار ناسپاس) را دوست ندارد. یعنی ایمان باید توأم با عمل صالح، اخلاص و دوری از خیانت باشد تا انسان شایسته این مدافعه الهی گردد. «سنت دفع به احسن» یعنی مؤمن هرگز در برابر شر تنها نیست. پشت‌صحنه زندگی او، خدایی ایستاده که پیش از آنکه آسیبی برسد، آن را دفع می‌کند. پس اگر گاهی توطئه‌ها نقش‌برآب می‌شوند، اگر دشمن ناگهان منصرف می‌شود و اگر از هزاران خطر نجات می‌یابیم، بدانیم که این همان مدافعه الهی است. تنها کافی است ایمانمان را حفظ کنیم و از سنگر تقوا خارج نشویم.