زبان خاموش فرهنگ؛ وقتی لباس ها سخن میگویند
به گزارش خبرگزاری بسیج از البرز، عطاران کارشناس مسائل رسانه، در یادداشتی آورده است که
لباس، پیش از آنکه پوششی برای بدن باشد، زبانی خاموش برای بیان هویت، اندیشه و فرهنگ انسانها است.
همانگونه که هر رسانهای پیامی را منتقل میکند، تنپوش افراد نیز پیش از سخن گفتن، تصویری از نوع تفکر، احساسات و تعلقات فرهنگی آنان ارائه میدهد.
پیامبر اکرم (ص) میفرمایند: «لباسی بپوش که نه تو را انگشتنما سازد و نه از عزت و احترامت بکاهد.»
یکی از ساحتهای مهم در حوزه شناخت فرهنگی و رسانهای، توجه به سبک پوشش و لباس است؛ چراکه پوشاک تنها یک نیاز مادی نیست، بلکه عنصری اثرگذار در شکلدهی به فرهنگ و هویت اجتماعی به شمار میرود.
پیوند میان لباس و فرهنگ چنان عمیق است که میتوان گفت لباسها فرهنگسازند و ارزشها، باورها و نگرشهای یک جامعه را بازتاب میدهند.
تنپوش هر فرد، نمادی از هویت فردی و اجتماعی اوست و پیش از آنکه سخنی گفته شود، بخشی از شخصیت و نگاه او به جهان را معرفی میکند. لباسها در سکوت خود به سه پرسش بنیادین پاسخ میدهند:
من کیستم؟ (هویت)
چگونه فکر میکنم؟ (جهانبینی)
به چه فرهنگی تعلق دارم؟ (ریشه)
امروز موضوع پوشش و پدیده مد، بیش از آنکه از منظر فرهنگی و اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد، غالباً بهعنوان یک کالای اقتصادی و تجاری دیده میشود؛ در حالی که لباس، یک کالای فرهنگی اثرگذار است که میتواند در تغییر ارزشها، شکلدهی به سبک زندگی و حتی بازتعریف هنجارهای اجتماعی نقش داشته باشد.
تغییر تدریجی الگوهای پوششی، بدون توجه به مبانی فرهنگی و هویتی جامعه، میتواند چالشهایی عمیق در باورها، رفتارها و مناسبات اجتماعی ایجاد کرده و زمینهساز برخی آسیبهای فرهنگی شود.
از این رو، رواج مدهایی که با نظام ارزشی و اصالت فرهنگی جامعه همخوانی ندارند، میتواند بستری برای نفوذ فرهنگی و تغییر تدریجی ذائقه اجتماعی فراهم کند. توجه به سواد فرهنگی در حوزه پوشش، ضرورتی است برای شناخت این حقیقت که لباس تنها یک ظاهر نیست؛ بلکه زبانی است که فرهنگ، هویت و اندیشه انسان را روایت میکند.
