آبخیزداری در اسدآباد؛ ۳ هزار سازه در برابر کسری ۳۱۸ میلیون مترمکعبی آبخوان

به گزارش خبرگزاری بسیج از همدان، بیش از ۳ هزار سازه آبخیزداری، کسری مخزنی معادل ۳۱۸.۴ میلیون مترمکعب، افت سالانه ۸۳ سانتی‌متری تراز آب زیرزمینی و فرونشستی با نرخ بیش از ۲۰۰ میلی‌متر در سال؛ این چهار عدد، تصویر واقعی وضعیت منابع آب و خاک در دشت اسدآباد را ترسیم می‌کنند. عدد اول، دستاورد دو دهه فعالیت سازه‌ای در این شهرستان است و سه عدد دیگر، عمق بحرانی که همچنان پابرجاست.

بهزاد شاهمرادی، مدیر اداره منابع طبیعی و آبخیزداری اسدآباد، در گفتگویی با خبرنگاران با اشاره به وجود این سازه‌ها که ارتفاعی بین نیم متر تا چهار متر دارند و شامل انواع کپر، بندهای خشکه‌چین و ملاتی می‌شوند، بر نقش مؤثر آنها در کنترل سیلاب و تقویت سفره‌های زیرزمینی تأکید کرده است.

وی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری بسیج در اسدآباد نیز همین آمار را تکرار کرده و خواستار تخصیص اعتبارات پایدار برای تداوم طرح‌ها شده است.

بر پایه این گزارش، از ۵۴ هزار هکتار اراضی ملی شهرستان، حدود ۴۵ هزار هکتار مستعد اجرای عملیات آبخیزداری شناسایی شده که تاکنون ۳۰ هزار هکتار آن مطالعه و در ۲۱ هزار هکتار از اراضی مطالعه‌شده، عملیات اجرایی صورت گرفته است. بر این اساس، در ۷۰ درصد اراضی ملی مطالعه‌شده شهرستان، آبخیزداری اجرا شده و در سال گذشته نیز دو بند ملاتی با حجم بیش از ۱۵۰۰ مترمکعب و اعتباری افزون‌بر سه میلیارد تومان از محل اعتبارات ملی احداث شده است.

با این حال، داده‌های رسمی آب منطقه‌ای، عمق بحران را آشکارتر می‌کند. در خبری به نقل از مجید رکنیان، مدیر منابع آب شهرستان اسدآباد، کسری مخزن تجمعی آبخوان دشت اسدآباد ۳۱۸.۴ میلیون مترمکعب است و متوسط افت سالانه تراز آب‌های زیرزمینی به ۸۳ سانتی‌متر می‌رسد. در آبخوان منطقه چهاردولی نیز کسری مخزن ۷۳ میلیون مترمکعب و افت سالانه ۷۵ سانتی‌متر ثبت شده و فرونشست زمین در محدوده روستای پل‌شکسته گزارش شده است.

شدت این بحران زمانی بهتر درک می‌شود که به نسبت تبخیر به بارش در منطقه توجه کنیم. متوسط بارش سالانه دشت اسدآباد حدود ۳۱۱ تا ۳۳۴ میلی‌متر است، در حالی که متوسط تبخیر سالانه از تشتک تبخیر در ایستگاه خسروآباد ۲۴۱۲ میلی‌متر اندازه‌گیری شده است؛ نسبتی بیش از هفت برابر که ضرورت نفوذ آب در خاک را دوچندان می‌کند.

این وضعیت در مقیاس استانی نیز تکرار می‌شود. رئیس اداره آبخیزداری و حفاظت خاک منابع طبیعی همدان از اجرای عملیات آبخیزداری در ۳۷۵ هزار هکتار از اراضی استان خبر داد و تأکید کرد: استان به ۸۰ هزار سازه دیگر نیاز دارد، در حالی که تاکنون تنها ۲۵ هزار سازه احداث شده است. اعتبارات تخصیص‌یافته سال ۱۴۰۴ شامل ۳۷ میلیارد تومان اعتبار ملی، ۲۸ میلیارد تومان اعتبار استانی و ۴۴ میلیارد تومان از محل طرح محرومیت‌زدایی بوده که برای تحقق هدف سالانه ۵۰ هزار هکتاری برنامه هفتم توسعه کافی نیست.

تجربه اسدآباد نشان می‌دهد آبخیزداری در صورت اجرای صحیح می‌تواند در کنترل سیلاب، تغذیه سفره‌های زیرزمینی و احیای چشمه‌ها مؤثر باشد و رضایت کشاورزان محلی شاهدی بر این مدعا است. اما با توجه به کسری عظیم مخزن و نرخ بالای فرونشست، بدون مدیریت تقاضا، اصلاح الگوی کشت، کنترل برداشت از چاه‌ها و استقرار نظامی یکپارچه میان منابع طبیعی، آب منطقه‌ای، جهاد کشاورزی و محیط‌زیست، اثرات این پروژه‌ها در بلندمدت خنثی خواهد شد.

انتهای پیام/