ایجاد ۱۷۰ فرصت شغلی با تکمیل زنجیره ارزش پسته

حدود ۱۵ سال پیش، آقای محرابی که خود از فعالان حوزه کشاورزی و باغداری بود، متوجه مسئله‌ای در بازار خشکبار ایران شد؛ محصولاتی که با زحمت فراوان به دست کشاورزان ایرانی تولید می‌شد، اغلب به‌صورت عمده و با ارزش افزوده پایین به خریداران خارجی فروخته می‌شد، اما همان محصولات پس از فرآوری و بسته‌بندی با برند‌های خارجی، با قیمت‌هایی به‌مراتب بالاتر در فروشگاه‌های جهان عرضه می‌شدند.

همین موضوع جرقه یک تصمیم بزرگ را در ذهن او روشن کرد؛ اینکه چرا فرآوری محصولات کشاورزی در داخل کشور انجام نشود و پسته ایرانی با نام و نشان ایرانی در بازار‌های جهانی به فروش نرسد؟

آقای محرابی با همراهی تعدادی از دوستان و فعالان این حوزه، تصمیم گرفت زنجیره تولید تا فرآوری و صادرات را در داخل کشور تکمیل کند. هدف آنها این بود که علاوه بر جلوگیری از خروج ارزش افزوده محصولات کشاورزی، سهم بیشتری از سود فروش نصیب تولیدکنندگان و کشاورزان ایرانی شود.

این تصمیم به شکل‌گیری مجموعه‌ای تولیدی و صادراتی منجر شد که امروز انواع محصولات و فرآورده‌های پسته از جمله مغز پسته، کره پسته، خلال پسته، پودر پسته و دیگر مشتقات آن را تولید و روانه بازار می‌کند.

یکی از ویژگی‌های فعالیت این مجموعه، حمایت مستقیم از کشاورزان است. آقای محرابی می‌گوید محصولات کشاورزان را تا پنج درصد بالاتر از قیمت سایر خریداران خریداری می‌کنند تا بخشی از سود حاصل از فرآوری و صادرات، به تولیدکننده اصلی بازگردد؛ اقدامی که به گفته او، علاوه بر حمایت از باغداران، انگیزه تولید را نیز تقویت می‌کند.

فعالیت این مجموعه تنها به بازار داخلی محدود نمانده و محصولات آن به کشور‌های مختلفی از جمله چین، هند و اتریش و دیگر بازار‌های اروپایی صادر می‌شود. کشور‌های حوزه خلیج فارس نیز از مقاصد صادراتی این مجموعه بوده‌اند، هرچند مشکلات حمل‌ونقل در مقطع اخیر، صادرات به این منطقه را با چالش‌هایی مواجه کرده است.

در کنار ارزآوری و توسعه صادرات، اشتغال‌زایی نیز بخش مهمی از دستاورد‌های این فعالیت اقتصادی به شمار می‌رود. به گفته آقای محرابی، حدود ۵۰ نفر در مجموعه مشغول فعالیت هستند که ۴۵ نفر از آنان را بانوان تشکیل می‌دهند. او همچنین مجموع اشتغال مستقیم مجموعه، با احتساب نیرو‌های خدماتی و حمل‌ونقل، را حدود ۶۰ نفر و اشتغال غیرمستقیم را نزدیک به ۱۱۰ نفر عنوان می‌کند.

حضور گسترده بانوان در این مجموعه، آن را به بستری برای مشارکت اقتصادی زنان و ایجاد فرصت‌های شغلی در حوزه فرآوری محصولات کشاورزی تبدیل کرده است؛ فرصتی که نشان می‌دهد صنایع تبدیلی می‌توانند علاوه بر افزایش ارزش محصولات، در توسعه اشتغال نیز نقش‌آفرین باشند.

با وجود موفقیت در تولید، اشتغال‌زایی و ورود به بازار‌های صادراتی، مسیر فعالیت این کارآفرین خالی از دشواری نبوده است. یکی از مهم‌ترین مشکلات مجموعه، تأمین نقدینگی مورد نیاز برای خرید محصولات کشاورزی و فاصله زمانی میان خرید مواد اولیه تا دریافت درآمد صادرات است.

آقای محرابی برای توضیح این مسئله به هزینه سنگین خرید پسته اشاره می‌کند و می‌گوید در شرایطی که قیمت هر کیلوگرم پسته به چهار میلیون تومان برسد، خرید تنها ۱۰ تن محصول به ۴۰ میلیارد تومان سرمایه نیاز دارد؛ سرمایه‌ای که باید به‌صورت نقدی در اختیار کشاورزان قرار گیرد.

از سوی دیگر، مشکلات حمل‌ونقل بین‌المللی موجب شده است گاهی ارسال محصولات به مشتریان خارجی دو تا سه ماه زمان ببرد. در این مدت، سرمایه مجموعه درگیر خرید و انتقال محصول است و تا زمان دریافت وجه، امکان تأمین مواد اولیه جدید و استفاده کامل از ظرفیت تولید وجود ندارد.

همین مسئله باعث شده مجموعه‌ای که توان فعالیت مستمر را دارد، گاهی ناچار شود بخشی از روز‌های کاری خود را به دلیل کمبود نقدینگی متوقف کند؛ چالشی که به گفته آقای محرابی، مانع استفاده کامل از ظرفیت تولید و گسترش اشتغال می‌شود.

با این حال، او همچنان بر همان هدفی تأکید دارد که ۱۵ سال پیش موجب آغاز این مسیر شد؛ تبدیل محصولات کشاورزی ایران به کالا‌هایی با ارزش افزوده بیشتر، صادرات با برند ایرانی و رساندن سهم بیشتری از سود به کشاورزان کشور.

روایت فعالیت آقای محرابی نشان می‌دهد که تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی، می‌تواند فرصتی برای کاهش خام‌فروشی، ایجاد اشتغال و تقویت حضور برند‌های ایرانی در بازار‌های جهانی باشد. مسیری که از یک باغ و دغدغه یک کشاورز آغاز شد و امروز به فعالیت مجموعه‌ای تولیدی و صادراتی با ده‌ها نیروی شاغل و ارتباط با بازار‌های بین‌المللی رسیده است.