روضه‌خوانی جوهره‌ای است که به فعالیت‌های روحانیت روح می‌بخشد
به گزارش خبرگزاری بسیج استان خراسان رضوی از مشهدمقدس، آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی، نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی و امام جمعه مشهد مقدس، روز پنجشنبه ۱۴ آبان‌ماه در همایش سفیران فاطمی ویژه مبلغان خواهر و برادر دهه فاطمیه که در تالار نور مشهد برگزار شد، با اشاره به روایتی از امام معصوم(ع) اظهار کرد: بخش نخست این حدیث، توصیفی از کسانی است که در مسیر تحریک عشق و هیجان عاطفی مردم نسبت به مقام ولایت گام برمی‌دارند و برای علاقه‌مند کردن انسان‌ها به ساحت مقدس ائمه اطهار(ع) و مقام ولایت اهل‌بیت(ع) مجاهدت می‌کنند.
وی با اشاره به عبارت «جُرّوا إِلَیْنا کُلَّ مَوَدَّة» افزود: این عبارت به معنای جذب هرگونه عشق و محبت به سوی اهل‌بیت(ع) است و دستوری از سوی امام معصوم(ع) به شمار می‌رود که بر اساس آن، افراد باید در مسیر گرایش‌بخشی مردم به اهل‌بیت(ع) تلاش و مجاهدت کنند.
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: این فرمان به آن معناست که تمام دلدادگی‌ها و عشق‌هایی که در درون مردم وجود دارد، باید در شعاع محبت اهل‌بیت(ع) قرار گیرد و همه عشق‌ها و محبت‌ها به سوی آن بزرگواران متمایل شود.
تکلیف مبلغان در جذب محبت مردم به سوی اهل‌بیت(ع)
امام جمعه مشهد با بیان اینکه فرمان امام موسی کاظم(ع) تکلیفی سنگین برای افرادی است که در مسیر خدمت به اهل‌بیت(ع) قرار دارند، تصریح کرد: این دستور متوجه کسانی است که توانایی انجام چنین وظیفه‌ای را دارند و در مسیر تحقق آن گام برداشته‌اند.
آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به اینکه انجام این وظیفه از عهده همه مکلفان برنمی‌آید، گفت: مقصود از جذب همه محبت‌ها به سوی اهل‌بیت(ع)، تنها علاقه‌مند کردن مردم به آن بزرگواران نیست؛ بلکه باید تمام عشق‌ها، گرایش‌ها و دلبستگی‌های انسان‌ها به سوی ائمه اطهار(ع) جهت پیدا کند.
وی افزود: اگر مقصود از این فرمان، جهت‌دهی تمام محبت‌های درونی انسان‌ها باشد، مبلغان هنگام انجام فعالیت‌های تبلیغی باید توجه کنند که آیا در کانون محبت مردم، گرایشی باقی مانده است که متوجه غیر اهل‌بیت(ع) باشد یا همه تمایلات آنان به سوی آن بزرگواران جهت پیدا کرده است.
محبت اهل‌بیت(ع)؛ محور حرکت‌های اجتماعی و انقلابی
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با بیان اینکه چنین برداشتی، بار تکلیف مبلغان را در عرصه خدمت به اهل‌بیت(ع) سنگین‌تر می‌کند، اظهار کرد: اگر در مسیر جذب همه محبت‌ها به سوی اهل‌بیت(ع) گام برداریم، در عرصه‌های تبلیغی و فعالیت‌هایی که در مسیر خدمت به آن بزرگواران انجام می‌دهیم، توفیق بیشتری به دست خواهیم آورد.
وی با اشاره به امکان محوریت اهل‌بیت(ع) در عرصه اجتماعی ادامه داد: شاید اجرای چنین برنامه‌ای در درون فردفرد انسان‌ها به‌صورت کامل امکان‌پذیر نباشد، اما در عرصه اجتماعی می‌توان برنامه را به‌گونه‌ای پیش برد که اهل‌بیت(ع) محور عشق و محبت یک ملت و جامعه باشند.
آیت‌الله علم‌الهدی با بیان اینکه این ویژگی با شدت و ضعف در جامعه شیعه وجود داشته است، خاطرنشان کرد: آنچه توانسته‌ایم در بسیاری از حرکت‌های اجتماعی، سیاسی و به‌ویژه حرکت‌های انقلابی پیش ببریم، با بهره‌گیری از همین سرمایه بوده است.
وی افزود: با فرارسیدن مناسبت‌هایی همچون عاشورا، محرم، اربعین و ایام فاطمیه، بر اساس عشق به اهل‌بیت(ع)، شور و هیجان عاطفی در مردم به وجود می‌آید و این هیجان مردمی در مسیر توسعه نظام انقلابی، حاکمیت دین و گسترش دین به کار گرفته می‌شود.
روضه‌خوانی؛ حلقه پیوند معارف دینی با زندگی مردم
امام جمعه مشهد با اشاره به سنت منبر در میان علمای گذشته اظهار کرد: رسم سلف صالح این بود که پس از سخنرانی، امر به معروف و نهی از منکر، ارائه معارف دینی و نصیحت و موعظه، در پایان روضه می‌خواندند.
وی ادامه داد: آنان با روضه‌خوانی به مجموعه مطالبی که در طول سخنرانی درباره معارف دین، احکام، امر به معروف و نهی از منکر بیان کرده بودند، ماهیت عملیاتی و اجرایی می‌بخشیدند؛ زیرا با خواندن روضه، کانون عشق و محبت افراد متوجه اهل‌بیت(ع) می‌شود و معارف دینی در زندگی انسان‌ها قدرت تحقق پیدا می‌کند.
آیت‌الله علم‌الهدی تصریح کرد: روضه‌ای که در پایان منبر خوانده می‌شد، برای جلب محبت مردم به اهل‌بیت(ع) بود تا مطالب علمی و عملی و نصیحت‌هایی که بیان شده است، در زندگی مردم صورت اجرایی پیدا کند.
وی با انتقاد از کم‌توجهی برخی افراد به روضه‌خوانی در پایان منبر گفت: گاهی برخی افراد به دلیل کم‌کاری در این بخش یا محدودیت‌های کاری، منبر می‌روند، اما در پایان روضه نمی‌خوانند یا روضه را تنها با گفتن یک «السلام علیک یا اباعبدالله» به پایان می‌رسانند؛ درحالی‌که باید از این سرمایه عظیم برای تثبیت و تحکیم آموزه‌های دینی استفاده کرد.
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی افزود: عملیاتی شدن مطالبی که در منبر بیان می‌شود، در گرو آن است که مردم متوجه اهل‌بیت(ع) شوند و به آنان گرایش پیدا کنند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه جدی مبلغان به روضه‌خوانی خاطرنشان کرد: در گذشته، طلبه‌ای که قصد منبر رفتن داشت، در کنار مطالعه مطالب سخنرانی، برای روضه‌ای که می‌خواست در پایان منبر بخواند نیز مطالعه می‌کرد و از پیش می‌اندیشید که چه مصیبتی را با چه شیوه‌ای بیان کند تا سخنش در دل مردم اثر بگذارد.
ضرورت مطالعه و مهارت در انتخاب و بیان روضه
آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به تفاوت مطالعه برای سخنرانی و روضه‌خوانی عنوان کرد: ممکن است گوینده برای مطالب منبر خود مطالعه کند، اما برای روضه‌ای که می‌خواهد بخواند، مطالعه‌ای نداشته باشد؛ درحالی‌که مطالعه و آمادگی در هر دو بخش ضروری است.
وی ادامه داد: مطالعه برای روضه‌خوانی صرفاً به معنای مراجعه به مقتل و بیان جریان تاریخی مظلومیت اهل‌بیت(ع) نیست؛ زیرا ممکن است خواندن یک مقطع تاریخی با همان عبارات مقتل، به‌تنهایی اثر عاطفی موردنظر را ایجاد نکند.
امام جمعه مشهد با اشاره به مرحوم حاج مروج، از منبری‌های مشهد، گفت: خدا رحمت کند مرحوم حاج مروج را؛ ایشان مردی عالم و باسواد بود و در اوایل تأسیس دانشکده معقول و منقول در مشهد، به دلیل برخورداری از علم و دانش فراوان، به‌عنوان استاد علم حدیث انتخاب شد.
آیت‌الله علم‌الهدی افزود: ایشان هنگام روضه‌خوانی با احتیاط فراوان سخن می‌گفت و درباره جزئیات برخی نقل‌ها تردید داشت. با این شیوه، مردم نیز هنگام شنیدن روضه نمی‌توانستند ارتباط عاطفی لازم را برقرار کنند.
وی تصریح کرد: اگر روضه‌خوان هنگام بیان مصیبت پیوسته دچار تردید باشد و نتواند مطلب را با بیانی مؤثر به مخاطب منتقل کند، نتیجه آن چیزی نخواهد بود که از روضه‌خوانی انتظار می‌رود.
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت مهارت در بیان مصیبت خاطرنشان کرد: اگر قرار است روضه بخوانید، باید به‌گونه‌ای بخوانید که مردم با آن ارتباط برقرار کنند و در شنونده اثر عاطفی ایجاد شود.
اثرگذاری روضه در برانگیختن عواطف و دلدادگی مردم
آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به شیوه روضه‌خوانی مرحوم محمدتقی فلسفی اظهار کرد: خدا رحمت کند مرحوم آقای فلسفی را؛ ایشان زمانی روضه حضرت علی‌اصغر(ع) را خواندند و در ابتدای آن تصریح کردند که این روضه در هیچ کتاب و مقتلی نوشته نشده و هیچ ناقلی آن را نقل نکرده است.
وی افزود: مرحوم فلسفی سپس با استفاده از تصویرسازی عاطفی، روضه‌ای را بیان کردند که تأثیر فراوانی بر مخاطبان گذاشت. این نمونه‌ای از اهمیت شیوه بیان و هنر روضه‌خوانی است.
امام جمعه مشهد با خطاب قرار دادن مبلغان گفت: شما می‌خواهید با روضه‌خوانی، مردم را جذب اهل‌بیت(ع) کنید و محبت امام حسین(ع) را در دل‌های آنان تقویت کنید؛ بنابراین باید بیندیشید که با روضه‌ای که می‌خوانید و اشکی که از مردم می‌گیرید، چه مطلبی را می‌خواهید منتقل کنید و آن را با چه شیوه و عبارتی بیان خواهید کرد.
وی افزود: اصل خدمت به اهل‌بیت(ع) در همین مسئله نهفته است. فرمان «جُرّوا إِلَیْنا کُلَّ مَوَدَّة» به این معناست که باید به‌گونه‌ای اقدام کنیم که همه محبت‌ها به سوی اهل‌بیت(ع) جذب شود و تمام دلبستگی‌ها متوجه آن بزرگواران باشد.
آیت‌الله علم‌الهدی با بیان اینکه مبلغان باید روضه‌خوانی را به‌عنوان جریانی جدی در فعالیت تبلیغی خود دنبال کنند، گفت: شما عزیزان اهل سخن و منبر و بیان هستید و در این عرصه مهارت و توانایی دارید؛ بنابراین تلاش کنید در بخش روضه‌خوانی نیز با آمادگی کامل وارد شوید.
روضه‌خوانی؛ جوهره و روح فعالیت‌های روحانیت
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی با اشاره به برکات روضه‌خوانی در فعالیت‌های تبلیغی و حوزوی اظهار کرد: برکت کار شما در روضه‌خوانی است؛ زیرا ممکن است در سخنرانی مطالبی پس‌وپیش شود یا سخنی اشتباه و نامناسب بیان شود، اما هنگامی که روضه خوانده می‌شود و اشک مردم جاری می‌شود، محبت آنان به سوی سیدالشهدا(ع) و اهل‌بیت پیامبر(ص) متوجه می‌شود.
وی ادامه داد: قرار گرفتن دل‌ها در مسیر محبت اهل‌بیت(ع) هدفی اصلی است و در کنار تمام فعالیت‌های تبلیغی، تبیینی و برنامه‌ها باید به آن توجه شود. اگر در جذب دل‌های مردم به اهل‌بیت(ع) موفق شویم، در سایر عرصه‌های جهاد نیز توفیق خواهیم داشت.
آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به تجربه طولانی خود در عرصه طلبگی و فعالیت‌های روحانیت عنوان کرد: من ۸۳ سال دارم و نزدیک به ۶۶ یا ۶۷ سال از عمرم را در لباس طلبگی گذرانده‌ام. بر اساس تجربه این سال‌ها معتقدم روضه‌خوانی جوهره‌ای است که به تمام کارهای روحانیت روح می‌بخشد.
وی افزود: این جوهره حتی به نماز جماعت، مرجعیت، تدریس و موقعیت اجتماعی روحانی نیز روح می‌دهد و موجب می‌شود سخن روحانی در دل مردم اثر بگذارد و در جان آنان بنشیند.
امام جمعه مشهد با بیان اینکه یکی از برکات روضه‌خوانی، ایجاد محبت و دلدادگی در دل مردم است، تصریح کرد: هنگامی که مردم برای اهل‌بیت(ع) اشک می‌ریزند، به مداح یا روحانی نیز علاقه‌مند می‌شوند و به سخنان او توجه می‌کنند؛ زیرا او توانسته است دل‌های آنان را متوجه اهل‌بیت(ع) کند.
وی خاطرنشان کرد: در عرصه روحانیت، هر فعالیتی که بخواهیم انجام دهیم، باید جوهره آن را بشناسیم و در این مسیر توانمند باشیم. اگر در این جهت موفق عمل کنیم، در سایر عرصه‌ها نیز موفق خواهیم شد؛ اما کوتاهی در این زمینه، پیشرفت در سایر عرصه‌ها را نیز با مشکل روبه‌رو می‌کند.
مظلومیت حضرت زهرا(س)؛ محور تأثیرگذار در جذب دل‌ها
آیت‌الله علم‌الهدی با اشاره به جایگاه روضه حضرت زهرا(س) در جذب عواطف و احساسات مردم اظهار کرد: در میان مصائب و شهادت‌های ائمه اطهار(ع)، روضه صدیقه اطهر(س) از جمله مصائبی است که می‌تواند دل‌ها را به‌سرعت متوجه اهل‌بیت(ع) کند.
وی افزود: روضه حضرت زهرا(س)، حضرت زینب(س)، حضرت رقیه(س) و حضرت سکینه(س)، به دلیل مظلومیت و عمق مصائب این بزرگواران، از تأثیر عاطفی فراوانی برخوردار است و می‌تواند دل‌های مردم را بیش از پیش متوجه اهل‌بیت(ع) کند.
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی در ادامه به نقل خاطره‌ای از سفر کربلا پرداخت و گفت: شخصی برای من نقل کرد که در سالی به کربلا مشرف شده بودیم و در آن چند روز، در حرم امیرالمؤمنین(ع) و برخی اماکن مقدس منبر می‌رفتم. آن شخص از قول یکی از اهل منبر نقل کرد که فردی در حرم امیرالمؤمنین(ع) روضه‌ای خوانده بود و در عالم رؤیا، امیرالمؤمنین(ع) را دیده بود که به او درباره بیان مصیبت حضرت زینب(س) تذکر داده بودند.
آیت‌الله علم‌الهدی همچنین با اشاره به خاطره‌ای از ساخت صحن حضرت زهرا(س) در نجف اظهار کرد: زمانی که عملیات ساختمانی و خاک‌برداری این صحن آغاز شده بود، برخی دوستان پیشنهاد کردند از مهندسان و کارگرانی که در آنجا مشغول فعالیت بودند، بازدید کنیم و از زحمات آنان قدردانی کنیم.
وی افزود: در آن بازدید، به یکی از مهندسان و مسئولان اجرای پروژه گفتم که شما با ساخت بنایی برای حضرت زهرا(س)، خدمت بزرگی به امیرالمؤمنین(ع) انجام می‌دهید. آن مهندس با تعجب پرسید که چگونه ساخت این بنا برای حضرت زهرا(س)، خدمت به امیرالمؤمنین(ع) محسوب می‌شود.
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: به او گفتم که ساخت این بنا برای حضرت زهرا(س)، می‌تواند یادآور اندوه امیرالمؤمنین(ع) از مصائب همسرشان باشد و شما با این کار، خدمت بزرگی انجام می‌دهید.
وی خاطرنشان کرد: مدتی بعد، آن مهندس به مشهد آمد و گفت که این سخن همچنان در ذهنش باقی مانده است و هر زمان در محل کار با خستگی و فشار کاری روبه‌رو می‌شود، به یاد می‌آورد که برای امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س) بنا می‌سازد.
آیت‌الله علم‌الهدی با بیان اینکه مظلومیت صدیقه اطهر(س) از ویژگی‌های برجسته‌ای برخوردار است، تصریح کرد: نقل مظلومیت حضرت زهرا(س) دل‌ها را بیشتر جذب می‌کند و انسان‌ها را متوجه اهل‌بیت(ع) می‌سازد؛ زیرا مظلومیت ایشان بسیار جان‌سوز است.
دعای پایانی برای توفیق در خدمت خالصانه به اهل‌بیت(ع)
نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی در پایان سخنان خود با دعا به درگاه خداوند متعال اظهار کرد: خدایا، به عزت صدیقه اطهر(س)، آن‌گونه که خودت می‌پسندی، ما را نوکر اهل‌بیت(ع) قرار بده و خدمت خالصانه و جدی در خانه آن بزرگواران را ذخیره آخرت ما قرار بده.
وی ادامه داد: خدایا، وسیله ارتباط ما با اهل‌بیت پیامبر(ص) را در دنیا و آخرت، اخلاص ما در خدمت به آنان قرار بده و قلب نازنین امام زمان(عج) را از خدمت و نوکری ما خشنود و راضی بفرما.
یادداشت امیرمحمد نیک‌آمال | نگاهی تحلیلی به ابعاد اقتصادی و اجتماعی طرح ملی صرفه‌جویی انرژی با مشارکت ۱۵۰ هزار بسیجی
از خانه تا کارخانه؛ وقتی صرفه‌جویی در انرژی به یک مأموریت ملی تبدیل می‌شود
یادداشت | فرشاد عالی
۵۲ مدال؛ وقتی سرمایه انسانی از سرمایه مالی جلو می‌زند
یادداشت / حسین زارع