مدیریت مصرف تنها راه نجات خراسان رضوی

به گزارش خبرگزاری بسیج استان خراسان رضوی از مشهدمقدس، محمدرضا نعمت‌نژاد مدیر آب منطقه‌ای خراسان رضوی، وضعیت منابع آبی استان را نگران‌کننده توصیف کرد و گفت: خراسان رضوی در حالی میزبان حدود هفت درصد جمعیت کشور است که نزدیک به سه‌چهارم مساحت آن در اقلیم خشک قرار دارد و از ۳۷ محدوده مطالعاتی، ۳۴ محدوده در وضعیت ممنوعه یا ممنوعه بحرانی قرار گرفته‌اند.

وی با مروری بر تغییرات جمعیتی مشهد افزود: در سال ۱۳۳۵ جمعیت مشهد حدود ۳۳۵ هزار نفر بود و زمانی که این رقم در سال ۱۳۴۸ به حدود ۴۳۰ هزار نفر رسید، وزارت نیرو آبخوان مشهد را ممنوعه اعلام کرد. امروز جمعیت این کلان‌شهر به حدود سه‌ونیم میلیون نفر رسیده؛ چند برابر ظرفیتی که برای نخستین‌بار محدودیت آن اعلام شده بود.

نعمت‌نژاد با بیان اینکه ۶۰ تا ۷۰ درصد صنعت استان نیز بر همین آبخوان مستقر است گفت: کیفیت برخی منابع زیرزمینی در حد آب‌های معدنی اندازه‌گیری شده که نشان‌دهنده محدودیت شدید توان طبیعی دشت مشهد برای تحمل توسعه است.

وی درباره روند بلندمدت منابع آبی استان توضیح داد: در سه دهه اخیر، میانگین بارش سالانه از بیش از ۲۰۰ میلی‌متر به حدود ۱۹۵ میلی‌متر کاهش یافته و افزایش دما نیز فشار بیشتری بر آبخوان‌ها وارد کرده است.

مدیر آب منطقه‌ای خراسان رضوی با استناد به شاخص‌های بین‌المللی افزود: سرانه آب تجدیدپذیر کشور ۱۲۰۰ مترمکعب و در محدوده استان ۵۷۵ مترمکعب است؛ اما در محدوده مطالعاتی مشهد، این رقم تنها ۱۴۷ مترمکعب برآورد می‌شود که نشان‌دهنده «بحران مطلق» است.

وی به گزارش هفتگی «آمارنامه آب استان» اشاره کرد و گفت: این گزارش که هر شنبه منتشر می‌شود، جدیدترین اطلاعات وضعیت بارش‌ها، مخازن سدها، آب‌های زیرزمینی، انسداد چاه‌ها و رفع تصرفات را شفاف‌سازی می‌کند و معتبرترین مرجع برای بررسی وضعیت آبی استان است.

نعمت‌نژاد در ادامه با اشاره به سقف ظرفیت زیرساخت‌های موجود بیان کرد: طی سال‌های گذشته تمامی پروژه‌های ممکن از جمله سدسازی‌های بزرگ، انتقال بین‌حوزه‌ای و کنترل منابع زیرزمینی انجام شده، اما این اقدامات دیگر پاسخگوی شرایط فعلی نیست و امکان افزایش برداشت وجود ندارد.

وی تنها راه برون‌رفت از شرایط موجود را مدیریت تقاضا و کاهش مصرف دانست و گفت: این ضرورت فقط مربوط به مناطق خشک نیست و حتی کشورهای پرآب اروپایی نیز در سال‌های پربارش از این سیاست استفاده می‌کنند.

او سه رکن اساسی مدیریت مصرف را شامل اقدامات فرهنگی و رسانه‌ای، روش‌های مهندسی و فنی، و سازوکارهای قانونی و تعرفه‌ای دانست و بر نقش رسانه‌ها در اقناع و مطالبه‌گری تأکید کرد.

مدیر آب منطقه‌ای خراسان رضوی در بخش دیگری از سخنانش به کاهش محسوس منابع در مشهد اشاره کرد و گفت: تنها در این کلان‌شهر، نسبت به دهه‌های گذشته بیش از هزار لیتر بر ثانیه افت منابع را تجربه کرده‌ایم و این یعنی ضرورت تغییر رفتار مصرف‌کنندگان بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.