موقوفات حوزه علمیه خراسان باید از ظرفیت مغفول خارج شود
به گزارش خبرگزاری بسیج استان خراسان رضوی از مشهدمقدس، آیتالله سیداحمد علمالهدی، نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی، امروز ۱۲ شهریورماه در همایش ملی یاوران وقف در تالار نور مشهد، با تشریح جایگاه وقف در فرهنگ ایرانی و اسلامی، این سنت را عاملی مؤثر در انتقال ارزشهای فرهنگی، تقویت فعالیتهای خیرخواهانه و حفظ هویت اجتماعی عنوان کرد.
وی اظهار کرد: وقف از نظر فقه اسلامی جایگاه مهمی دارد، اما پیشینه آن تنها به دوران اسلامی محدود نمیشود و در فرهنگ ایرانی پیش از اسلام نیز نمونههایی از این سنت وجود داشته است.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی افزود: اسلام با وضع احکام و ارائه توصیههای فراوان از سوی ائمه اطهار(ع)، سنت وقف را تکمیل و ضابطهمند کرد. در وقف، اصل مال حفظ میشود و منافع آن مطابق نیت واقف در مسیر مشخصی به مصرف میرسد؛ از این رو، موقوفه باید به شکلی اداره شود که امکان بهرهبرداری مستمر از آن فراهم باشد.
آیتالله علمالهدی، نخستین کارکرد مهم وقف را انتقال فرهنگ دانست و بیان کرد: هر نسل مجموعهای از ارزشها، اخلاق و رفتارهای مثبت را در اختیار دارد که باید به نسلهای بعد منتقل شود و وقف میتواند یکی از ابزارهای مؤثر برای ماندگاری این ارزشها باشد.
وی تقویت پشتوانه اقتصادی خیرات و مبرات را دیگر کارکرد وقف عنوان کرد و افزود: شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جوامع همواره در حال تغییر است و ممکن است جایگاه برخی فعالیتها در دورههای مختلف دستخوش تحول شود. در چنین شرایطی وقف میتواند از به حاشیه رفتن فعالیتهای خیرخواهانه و ارزشهای اخلاقی جلوگیری کند.
امام جمعه مشهد همچنین با اشاره به گسترش ارتباطات در جهان امروز گفت: توسعه سریع ارتباطات، مرزهای فرهنگی جوامع را تحت تأثیر قرار داده است و اگر یک فرهنگ از هویت عمیق و ریشهدار برخوردار نباشد، ممکن است در برابر این تحولات آسیبپذیر شود. وقف میتواند در حفظ هویت فرهنگی و اجتماعی ملتها نقشآفرین باشد.
وی سومین ویژگی وقف را ماندگاری آثار آن برای انسان پس از مرگ عنوان کرد و گفت: مسجد گوهرشاد نمونهای روشن از این موضوع است؛ چراکه سالهاست مردم در آن به نماز، عبادت، تلاوت قرآن، دعا و مناجات مشغول هستند.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی با تأکید بر لزوم استفاده حداکثری از ظرفیت موقوفات، خواستار فعالتر شدن موقوفات بهجامانده از گذشتگان شد و گفت: سازمان اوقاف باید با برنامهریزی و توسعه فعالیتها، زمینه بهرهمندی شمار بیشتری از مردم از منافع این موقوفات را فراهم کند.
انتقاد از وضعیت موقوفات حوزه علمیه خراسان
آیتالله علمالهدی در ادامه با انتقاد از وضعیت اقتصادی موقوفات متعلق به حوزه علمیه خراسان، اظهار کرد: با وجود گستردگی این موقوفات، ظرفیت آنها هنوز بهطور کامل برای تأمین نیازهای حوزه و مدارس علمیه فعال نشده است.
وی افزود: بخشی از این موقوفات در اختیار تولیتها و بخش دیگری در اختیار مستأجران قرار دارد و منافع آنها آنگونه که باید به حوزه علمیه خراسان نمیرسد.
نماینده ولیفقیه در خراسان رضوی ابراز امیدواری کرد با اقدامات سازمان اوقاف، این موقوفات احیا شده و درآمد حاصل از آنها در اختیار مدیریت حوزه قرار گیرد تا حوزه برای تأمین نیازهای اقتصادی خود وابستگی کمتری به سایر منابع داشته باشد.
اداره ۲۷ هزار و ۶۵۴ موقوفه در خراسان رضوی
در ادامه این همایش، حجتالاسلام والمسلمین محمد احمدزاده، مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی، گفت: در حال حاضر امانتداری و اداره ۲۷ هزار و ۶۵۴ موقوفه در استان بر عهده مجموعه اوقاف است و هر یک از این موقوفات، نماینده یک نیت خیر و ارادهای برای خدمت به جامعه محسوب میشود.
وی با تأکید بر اینکه مأموریت اوقاف تنها حفاظت از موقوفات نیست، تصریح کرد: افزایش بهرهوری موقوفات و تبدیل ظرفیت آنها به خدمت واقعی برای مردم باید دنبال شود.
احمدزاده افزود: موقوفات در حوزههایی مانند آموزش، تربیت، درمان، بهداشت، مساجد، حسینیهها، تعظیم شعائر اسلامی و حمایت از نیازمندان فعالیت دارند و بیش از ۸۰۰ نیت مختلف در آنها شناسایی شده است.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی خاطرنشان کرد: در یک سال گذشته بیش از ۶۴۵ میلیارد تومان اجرای نیت در بخشهای مختلف انجام شده که این رقم شامل خدمات غیرریالی موقوفات نمیشود؛ خدماتی که امکان ارزشگذاری دقیق مالی برای آنها وجود ندارد.
وی با اشاره به فعالیت برخی بیمارستانها و مراکز درمانی و بهداشتی استان در قالب موقوفات، گفت: این مراکز خدمات خود را به مردم، زائران و مجاوران حضرت رضا(ع) بدون منت ارائه میکنند.
احمدزاده همچنین با اشاره به تلاش برای مردمیسازی مدیریت موقوفات، اظهار کرد: با استفاده از ظرفیت هیئتهای امنا، شهرها به بلوکهایی تقسیم شدهاند تا نمایندگان این هیئتها در زمینه اداره موقوفات، افزایش بهرهوری و ارتباط مستقیم با مردم نقشآفرینی کنند.
