نشریات محلی زیر آوار هزینه‌ها

گرانی کاغذ و چاپ، کاهش مخاطبان رسانه‌های مکتوب و دشواری‌های اقتصادی، ادامه فعالیت نشریات محلی را با چالشی جدی روبه‌رو کرده است؛ چالشی که اگر برای آن راهکاری اندیشیده نشود، می‌تواند به خاموشی بخشی از صدای رسانه‌ای شهرها و مناطق منجر شود.

خبرگزاری بسیج اردبیل: نشریات محلی سال‌ها یکی از اصلی‌ترین منابع اطلاع‌رسانی درباره مسائل شهری، مطالبات مردم و رویدادهای منطقه‌ای بوده‌اند؛ رسانه‌هایی که با شناخت نزدیک از بافت اجتماعی، فرصت بازتاب موضوعاتی را فراهم می‌کردند که گاه در رسانه‌های سراسری کمتر دیده می‌شد. اما امروز، تداوم فعالیت این نشریات بیش از هر زمان دیگری زیر فشار هزینه‌ها و تغییر شیوه مصرف خبر قرار گرفته است.یکی از مهم‌ترین عوامل این وضعیت، افزایش هزینه‌های چاپ است. بنا بر اعلام چاپخانه‌ها، افزایش قیمت کاغذ و دیگر هزینه‌های مرتبط با چاپ، قیمت تمام‌شده نشریات را بالا برده است؛ به‌گونه‌ای که چاپ یک نشریه رنگی با تیراژ هزار نسخه، بیش از ۲۰ میلیون تومان هزینه دارد. رقمی که برای بسیاری از نشریات محلی، به‌ویژه آن‌هایی که از پشتوانه مالی محدودی برخوردارند، سنگین و گاه غیرقابل‌تحمل است.از سوی دیگر، گسترش شبکه‌های اجتماعی و دسترسی سریع به خبر، جایگاه رسانه‌های مکتوب را در سبد مصرف خبری بخشی از مخاطبان کم‌رنگ کرده است. خبر در فضای مجازی با سرعت منتشر می‌شود و همین موضوع، نشریات چاپی را با رقابتی دشوار روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی، افزایش هزینه‌های چاپ مانند آب سردی بر پیکر نحیف نشریات محلی عمل می‌کند؛ رسانه‌هایی که هم‌زمان با کاهش مخاطب، برای انتشار هر شماره باید هزینه بیشتری بپردازند.

با این حال، تغییر شیوه انتشار می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد. انتشار الکترونیکی نشریات، ضمن کاهش هزینه‌های چاپ و توزیع، امکان دسترسی سریع‌تر و گسترده‌تر مخاطبان را فراهم می‌کند. اما این گذار تنها با تصمیم خود نشریات ممکن نیست و به همراهی نهادهای مرتبط نیز نیاز دارد.اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی باید زمینه اعلام وصول الکترونیکی نشریات را فراهم کند تا نسخه دیجیتال بتواند از نظر اداری جایگاه روشنی داشته باشد. همچنین دستگاه‌های اجرایی و نهادهایی که آگهی‌ها و مناقصه‌ها را منتشر می‌کنند، لازم است نسخه الکترونیکی نشریات را به رسمیت بشناسند و از محدود کردن فرصت‌های همکاری به نسخه چاپی پرهیز کنند.نشریات محلی برای بقا ناگزیرند خود را با تحولات رسانه‌ای هماهنگ کنند، اما سازگاری با شرایط جدید مسئولیتی یک‌طرفه نیست. اگر قرار است این رسانه‌ها همچنان صدای مسائل و مطالبات محلی باشند، کاهش موانع اداری و پذیرش نسخه‌های الکترونیکی از سوی دستگاه‌های مرتبط نیز ضروری است. در غیر این صورت، گرانی چاپ و کاهش مخاطب می‌تواند نه فقط شمارگان نشریات، بلکه حضور آن‌ها را در عرصه اطلاع‌رسانی محلی نیز به‌تدریج کم‌رنگ کند.

نفس نشریات محلی بریده است

حسین صدقی کوهساره، روزنامه‌نگار اردبیلی، با اشاره به افزایش چشمگیر هزینه‌های چاپ گفت: «هزینه چاپ نشریات از ابتدای سال تاکنون حداقل پنج برابر شده و با این شرایط، نفس نشریات محلی بریده است.»وی افزود: افزایش هزینه چاپ در کنار توزیع نامناسب آگهی‌ها و مناقصه‌ها، درآمد نشریات را به حداقل رسانده است؛ به‌طوری‌که عملاً رمقی برای چاپ باقی نمانده است.صدقی با بیان اینکه چهار سال است خبری از پرداخت یارانه به نشریات نیست، اظهار کرد: «دولت و دستگاه‌های اجرایی باید از نشریات حمایت کنند. پرداخت یارانه باید محقق شود و این حمایت نیز به‌صورت هدفمند به نشریات فعال اختصاص یابد.»این روزنامه‌نگار اردبیلی با اشاره به دشواری ادامه فعالیت نشریات در شرایط فعلی گفت: «با وضعیت کنونی، عملاً نمی‌توان نشریه منتشر کرد.»

محمدرضا فرض الهی یک صاحب امتیاز نشریه در استان اردبیل نیز گفت: بسیاری از نشریات بزرگ چاپ کاغذی خود را محدود کرده‌اند (مثلاً کاهش تیراژ یا حذف چاپ در برخی روزهای هفته) و در عوض، تمرکز خود را بر ارائه نسخه الکترونیک (PDF یا اپلیکیشن) گذاشته‌اند.وی افزود: تحقق این امر در استان اردبیل نیز نیازمند همکاری اداره‌کل ارشاد در خصوص اعلام وصول و سایر دستگاه‌ها است.

وی در خصوص پاسخ به سوال عامیانه مبنی بر اینکه روزنامه کاغذی دیگر مخاطب ندارد، گفت: نشریات دریافته‌اند که در رقابت سرعت با تلگرام و اینستاگرام شکست خورده‌اند. بنابراین، استراتژی خود را از «خبررسانی» به «تحلیل، گزارش‌های تحقیقی، و یادداشت‌های تخصصی» تغییر داده‌اند. آن‌ها معتقدند مخاطب برای اخبار لحظه‌ای به فضای مجازی می‌رود، اما برای تحلیل عمقِ وقایع، همچنان به روزنامه‌ها و نشریات (حتی نسخه آنلاین آن‌ها) نیاز دارد. با این حال نیز در گوشه کنار شهرها هستند افرادی که مخاطب نشریات کاغذی هستند.